İHSAN ATA

Kocaeli Şehir Tiyatroları’nın 2010-2011 sezonu ortasında prömiyerini gerçekleştirdiği “Black Comedy” (Karanlıkta Komedi), karanlık-aydınlık zıtlığına dayandırılarak bir heykeltıraşın nişanlısının babasını etkilemeye çalışması ve eski kız arkadaşı arasında gelişen olaylar zincirinden oluşan modern bir durum komedisi. Peter Shaffer’in yazıp Yıldız Erpen’in çevirdiği oyunun reji koltuğuna Serdar Biliş oturmuş. Dekor ve kostüm tasarımı Gamze Kuş’a, ışık tasarımı Cem Yılmazer’e, müzik direktörlüğü ise Çiğdem Borucu’ya ait. 

Karanlıkta Komedinin konusu kısaca şöyle; Heykeltıraş Brindsley (Erdem Irmak), Carol (İrem Kahyaoğlu) ile nişanlıdır. Brindsley, Carol’un babası eski kafalı emekli Albay Melkett (Barış Falay)’i etkilemeye çalışmaktadır. Aynı akşam heykellerini satın almak isteyen bir milyonerde Brindsley’in kapısını çalar. Ama yetmez, Brindsley’in eski sevgilisi Clea (Senem Akman)’da çıka gelir. Aynı zamanda eşcinsel bir kapı komşusu vardır. Ve ondan izinsiz eşyalarını almıştır. Beklenen tarihten önce kapı komşusunun gelmesi, eşyalarının tekrar eve koyma telaşı sırasında atan sigortalarla ortaya çıkan komedi, ışıkların zıtlığıyla seyirciye sunulur.

Peter Shaffer’in daha önce post-modern epik tiyatro dalında Küheylan oyununu sahneleyen Kocaeli Şehir Tiyatroları bu kez Karanlıkta Komedi adlı durum komedisini sahneliyor. Peter Shaffer’a ait her iki oyununda ortak noktası sahnelenmenin zor olması. Küheylan, içerdiği psikolojik katmanları ve cesur sahneleri nedeniyle dünyanın en zor sahnelenen 50 oyunundan biri. Aynı şekilde Karanlıkta Komedi adlı oyunda cesur sahnelerinin yanı sıra fars öğelerinin bolca kullanılması ve ışık zıtlığı nedeniyle sahnelenmesi çok zor bir oyun.  Ne var ki bu oyunların zor olması Kocaeli Şehir Tiyatroları için bir engel oluşturmamakla beraber yeni sahneleme teknikleri ve farklı bakış açısıyla da izleyenlerin dimağını işgal ediyor.

Karanlıkta Komedi, bana göre fars türünün temel taşlarından biridir. Tiplerden çok durumlar üzerinde duran, gülünçlüğü sağlamak için olay dizisinin sağlamlığı ön planda olan komedi türüdür. Özdemir hocaya göre komedyanın biraz daha spor giymiş halidir. Karışıklığı düzeltmeye çalışmanın getirdiği amansız zorluğun oyuncuda yaratması gereken esneklik, abartıya müsait rol ve estetik oyunculuk bir dengede tutturulamazsa oyunun içeriği gibi sahnelenmesi de içinden çıkılmaz bir hal alır.

Karanlıkta insan davranışını iyi etüt etmek profesyonel bir oyunculuğa ihtiyaç duyuyor.   Konusu itibariyle bir hayli zor ve karışık içeriğe birde mizansen kalabalığı yapılırsa oyun amacına ulaşmaz. Oyunun temelinde yatan hızlı ve tempolu performans sade ve yalın oyunculuklarla desteklenmesi kaçınılmazdır. Klişeleşmiş yanlış anlaşılmalar fars öğeleriyle desteklendiğinden şüphesiz çok çok iyi bir oyunculuk performans gerekiyor. Ne yazık ki bu oyundaki temel sorunda bu noktada ortaya çıkıyor.

Serdar Biliş’in sahneye koyduğu Karanlıkta Komedi’de göze çarpan en büyük problem bana göre bu senkronizasyonun iyi ayarlanamamış olması. Diğer taraftan oyunun merkezinde yer alan ve oyuna yön veren Brindsley karakterinin haddinden fazla abartıya kaçması. Yanı sıra bu abartıya müsait oyunun gereksiz ve konu dışında doğaçlamalarla büyük bir telaş içine girilmesi, oyunun samimi, içten ve yalınlığını engelleyerek anlaşılmasına çok büyük bir darbe vuruyor.

Durum komedilerinde oyuncuların içinde bulunduğu durum, fars öğeleriyle birlikte çok net ve yalın verilerek izleyicinin algılamasına yardımcı olmaktır. Ve izleyici “o an”ın durumuyla komediyi algılamalıdır. Serdar Biliş bu zor ve amansız oyunu sahnelerken tam anlamıyla oyunu çözümleyemediği göze çarpıyor. Oyunun oturması için sahne trafiğini daha sade ve anlaşılır bir dile sokmasına salık veririm.

Oyunun merkezinde yer alan ve gelişen olaylara yön veren Brindsley karakterinde izleyiciyle buluşan Erdem Irmak, şüphesiz çok ama çok zor olan bu rolün altından ne yazık ki kalkamamış. İyi bir vücut diline ihtiyaç duyan Brindsley karakterini havada bırakmış. Çünkü abartıya müsait bu rolü gerektiği ölçüde kullanamıyor. Bunun altında yatan temel neden mizansenlerin yapaylığı, esnekliğin olmayışı ve beden dilini gerektiğinden fazla kullanması. Düşmek için ayağına takılması gereken kabloyu araması, kapıya asılmak için türlü uğraşlar vermesi, eski sevgilisi, nişanlısı ve diğer yan karakterlerle kurduğu diyalogların yüzeysel oluşu gibi birçok temel sorun, ne yazık ki oyunun başarılı olmasını engelliyor.

Carol rolünde izleyiciyle buluşan İrem Kahyaoğlu, yalın bir oyunculuk sergileyerek Brindsley’in haraketli oyunculuğunu dengeliyor. Rolünün gerektirdiği sadeliği abartıya kaçırmayarak karakterin özüne ulaşıyor.

Albay Melkett rolüyle sahneye çıkan Barış Falay’ın performansı çok başarılı. Agresif bir karakter olan Melkett’i profesyonel bir oyunculukla sempatikleştirmeyi başarıyor. Metne bağlı kalan ama reaksiyona göre bolca doğaçlama yapmasına karşın tüm esprileri satmayı başarıyor. Yer yer abartıya kaçmasına rağmen sakin ve rahat tavırlarıyla oyunun komedi algısına büyük ölçüde destek oluyor.

Işık Öztorun, Volkan Dinç, Çağrı Mengüç, Senem Akman ve Cemal Aldıç yan rollerde güçlü bir takım oluşturmuş. Tüm oyuncular üzerine düşen görevi yerine getirmenin huzuru içerisinde. Abartıya kaçmayan yalın oyunculuklar sayesinde ana karakterlerin belirginleşmesine katkıda bulunuyorlar.

Özellikle bu tür oyunların temelinde yatan en önemli faktörlerden biride ışıktır. Zıt ışıkları kullanarak bir oyunu sahnelemek şüphesiz konsantre bir ışık ekibine ihtiyaç duyar.  Cem Yılmazer’in kumanda ettiği ışıklar, metinden sonraki en önemli faktör bana göre. Usta tasarımcının elinden çıkan şaheser mutlaka ama mutlaka ödül jürileri tarafından dikkatle incelenmeli…

Müzik direktörlüğünde Çiğdem Borucu’nun seçimleri oyunun dokusuna uysa da müziklerinin daha çok vodvil havasında olduğunu söyleyebilirim. Gamze Kuş dekor tasarımında simultane bir anlayışa yönelmiş. Durum komedilerinde sıkça görülen hareketli sahneler için de oyunculara rahat hareket etmesi sağlanmış. Tek sorun, sahnenin tam ortasında kalan kapının yapaylığı. Kostüm tasarımında da karakterlerinin ortaya çıkmasında çok önemli bir paya sahip… Renk ve uyumsuzluğun cümbüşü içerisinde oyuncular komediye bir adım önde başlıyor.

Sonuç olarak Karanlıkta Komedi güçlü bir kadroya sahip… Ve yeni sezonda da sahnelenerek aksayan tarafların bir an önce giderileceğinden hiç şüphem yok. Son derece basit bir kurgu üzerine kurulmuş bu spesifik oyunu kaçırmamanız dileğiyle… İyi seyirler.

(OYUNUN KÜNYESİ):

Black Comedy /Karanlıkta Komedi

Yazar: Peter Shaffer

Çevirmen: Yıldız Serpil

Yönetmen: Serdar Biliş

Dekor ve Kostüm Tasarımı: Gamze Kuş

Müzik Direktörü: Çiğdem Borucu

Işık Tasarımı: Cem Yılmazer

Rol Dağılımı: Erdem Irmak, İrem Kahyaoğlu, Işık Öztorun, Barış Falay, Volkan Dinç, Çağrı Mengüç, Senem Akman ve Cemal Aldıç