25 Temmuz 2017, Salı
SON HABERLER
Buradasınız: Anasayfa / Eleştiri / Töreyi töre ile öldürmek
Töreyi töre ile öldürmek

Töreyi töre ile öldürmek

‘Töreye’ odaklanmış çağdaş bir tragedya olan Murathan Mungan’ın Mezopotamya Üçlemesinden “Taziye” oyununun prömiyeri, Diyarbakır Devlet Tiyatrosu’nda yapıldı. Bölge gerçekliğini anlatması bakımından Taziye oyununun seçilmesi ise anlamlı

Töreyi töre ile öldürmek

Murathan Mungan’ın Mezopotamya Üçlemesinden “Taziye” oyununun prömiyeri, Diyarbakır Devlet Tiyatrosu Orhan Asena sahnesinde yapıldı. Kürdistan gerçekliğini anlatması bakımından Taziye oyununun seçilmesi anlamlı. Töre, başka bir tabirle aşiret hukuku Mezopotamya’da şöyle ya da böyle hala etkindir. Aşiretler arası düşmanlıklar Kürt Özgürlük Hareketi’nin gelişmesiyle azalmıştır, ama hala kimi yerlerde geçerliliğini koruyor. Murathan Mungan’ın modern bir tragedya örneği olan ‘Taziye’ oyununun masalsı dili ve teması Yurdaer Toprak’ın yönetmenliğinde sahneye çok iyi yansıyor. Oyun, 10 – 12 Ekim tarihleri arasında Orhan Asena Sahnesi’nde 20.00’da Amedlilerle buluşacak.

‘İntikam’ ‘aşk’a dönüşür

Murathan Mungan’ın Mezopotamya üçlemesinin ikincisi olan Taziye, ‘töreye’ odaklanmış ve ‘kader’ olandan kaçınılması mümkün olmayan çağdaş bir tragedya. İki düşman aşiret vardır. Bedirhan ağa, ‘intikam’ için düşman aşiretinin kızını (Fasla) düğün gecesi kaçırır. Bedirhan’ın kaçırdığı kadın intikam ‘nesnesi’ olmaktan çıkar ve aşk ‘öznesine’ dönüşür. Fasla’nın gözünde de Bedirhan ‘düşman erkek’ olmaktan çıkarak, ona ‘aşık’ olur. İkisi de Bedirhan’ın annesinin ‘lanetine’ maruz kalır. Aşiret hukukunda ‘düşmandan’ aldığın kadın sadece bir intikam nesnesidir, ötesi aşiret hukukunun çiğnenmesidir. Daha sonra Bedirhan ve Fasla’nın bir oğlu olur; ismi Hêja.

Hangi dilin gücü yeter?

Toprağa makineler girer. Yüz köylünün yaptığını bir makine yapabiliyor artık. Ama yine de köylünün önemi azalmıyor. Toprağa makineler girebilir ama halen geçerli olan aşiret hukukudur. Bunun için Bedirhan oğluna öğüt verirken toprağın ve köylünün değerini bilmesi gerektiğini söylüyor, çünkü düşmanları vardır;  silahlı köylüler sayesinde ‘huzurlu’ bir hayat sürdüğünü söyler. Fasla’nın üç kardeşi bir gece Bedirhan’ı  öldürür. Aşiret ölümden Fasla’yı sorumlu tutar. Fasla sevdasını kanıt gösterir. Aşiret büyükleri, söze ve sese gelen tanık ister. Fasla’nın cevabı: “Sevdanın hası sese de, söze de gelmez ağalar. Sevdanın hası suskun yaşanır. Hangi dilin gücü, yüreği aşikar etmeye yeter?”

Taziyeyle töreye karşı gelir

Cinayet, sözlükte “günah işlemek, işlenen suç ve günah” anlamına gelen bir fıkıh terimidir. İslam hukuku (fıkıh) dar manada cinayeti ‘adam öldürmek’ olarak tanımlar. Cinayetin tanımında ‘kadın’ yoktur. Aşiret hukukuna göre yapılan öldürme fiilleri suç değil tam tersine bir gerekliliktir. Hêja, annesini öldürerek aşiret hukukuna göre davranıyor. Heja’nın annesini öldürmesini cinayet olarak görmesiyle aşiret hukuku parçalanıyor. Hêja tek başına annesinin taziyesini yapar, çünkü aşiretin diğer üyeleri için bu bir cinayet veya doğal bir ölüm değil törenin yerine getirilmesidir; dolayısıyla yası da tutulmaz.  Oyunda, Yezida etrafına bir daire çizerek töreye göre davranıyor ama bununla töre dışılığını (Müslüman bir erkeğe sevdasını) savunuyor. Hêja da töreye uyarak annesini öldürüyor, ama annesinin taziyesini yaparak töreye karşı da geliyor.

Hakkında Avaşin Yorulmaz

avasinyorulmaz@msn.com

Yoruma kapalı.